ANACHRONISMS – concept

ANACHRONISMS

‘ANACHRONISMS’ – Galerie Helder, Den Haag
gecureerd door Ton Kraayeveld

met werken van: Ton Kraayeveld – Maarten Janssen – Tanja Smit – Jean-Pierre Zoetbrood – Tonio de Roover

Galerie Helder, Den Haag – januari 2019

Ik kwam het woord ergens tegen in een tekst, weet niet meer precies waar, maar het bleef in mijn
hoofd als een term die zekere referentie heeft naar op zijn minst een deel van mijn werk, in elk
geval voor het deel van mijn werk met referentie aan ddr-design en -architectuur, ook wel meer
recente werken als de ‘Act of Presence’ of ‘About Beauty’ series. ‘Anachronisms’ als aanduiding van
dat wat zich niet conformeert aan de huidige tijd en tijdgeest of uit de tijd zijn.
Van zichzelf is ‘Anachronisme’ is een dubbelzinnig begrip, refererend aan een verleden, daarbij het
heden niet buiten beschouwing latend, zowel positief als negatief uit te leggen. Als titel voor deze
tentoonstelling verschafte de term mij een specifiek beeldend referentiekader dat (hopelijk)
herkenbaar is in vorm en inhoud van de getoonde werken; niet onbelangrijk was daarnaast dat het
woord ook kan fungeren als scheldwoord om het (mijn) werk, of die tentoonstelling op ironische
wijze te becommentariëren. Een zekere mate van weerstand tegen een al te esthetische opvatting
van kunst en kunstwerk is in het algemeen een constante in mijn werk en mijn denken over kunst.
Het gaat misschien wat ver om dat te omschrijven als engagement maar kan wel worden
beschouwd als een mechanisme waarmee het werk hopelijk ‘bij de tijd’ blijft.
Tenslotte is de term ook van toepassing op een beschouwing van schilderkunst als medium dat
niet meer van deze tijd is, maar hardnekkig volhoudt!
Met deze titel in het achterhoofd maakte ik een tweetal tekeningen met het woord als een soort
commentaar, kritiek, scheldwoord voor tenminste mijn eigen werk. Zoals eerder al eens een
tekening met waarin het woord ‘exoticism’ opdook als commentaar op aan Afrika gerelateerde
werken. De eerste tekening op zo een wijze gemaakt alsof het woord niet is scherpgesteld of
bestaat uit een misdruk van meerdere kleurlagen over elkaar.
Doorgedacht is de term ook van toepassing in ruimer verband voor een kunstconcept waarbij
sprake is van vertraging en obsessiviteit tegenover de huidige tijdgeest van snelheid en
vluchtigheid (technologische nieuwigheid) waarbij (schilder)kunst in beeld komt met daarin eerder
sprake is van obsessie en monomanie dan van estheticisme. M.a.w. waarbij esthetiek meer een
bijprodukt is van een gevolgd monomaan program.
Een ander woord met min of meer zelfde betekenis is ‘Retrofuturisme’. Mijn werk eens werd reeds
eerder omschreven als ‘retro voor gevorderden’, door Lynne van Rhijn in een artikel over mijn
tentoonstelling ‘Transit Station’ (Galerie Nouvelles Images in 2007): ‘Toch is deze tentoonstelling
geen eenduidig pleidooi. Kraayeveld vermengt zelf op zijn doeken juist vrijelijk vormen en
betekenissen, en lijkt daarmee ook te wijzen op de inwisselbaarheid van beide. Hoe sterk mensen
ook voelen voor hun ideologie, niet veel later staat er een bulldozer klaar om deze te vervangen
met een nieuwe utopie; dat is misschien onvermijdelijk. De manier waarop dat gebeurt is hopelijk
nog wel te beïnvloeden’.

ANACHRONISM volgens Wikipedia:
Anachronism definition: something or someone that is not in its correct historical or chronological
time,
Anachronism (from the Greek ἀνάana, “against” and χρόνος khronos, “time”) is a chronological
inconsistency in some arrangement, especially a juxtaposition of persons, events, objects, or
customs from different periods of time. The most common type of anachronism is an object
misplaced in time, but it may be a verbal expression, a technology, a philosophical idea, a musical
style, a material, a plant or animal, a custom or anything else associated with a particular period in
time so that it is incorrect to place it outside its proper temporal domain.

Art and literature:
Anachronism is used especially in works of imagination that rest on a historical basis.
Anachronisms may be introduced in many ways: for example, in the disregard of the different
modes of life and thought that characterize different periods, or in ignorance of the progress of the
arts and sciences and other facts of history. They vary from glaring inconsistencies to scarcely
perceptible misrepresentation. It is only since the close of the 18th century that this kind of
deviation from historical reality has jarred on a general audience.
Anachronism can also be an aesthetic choice.

Ton Kraayeveld, 2019